SOS για την υγεία των δασικών οικοσυστημάτων στην περιοχή του Αλμυρού

Ξεραίνονται πλατάνια και πεύκα από ασθένειες και φλοιοφάγα έντομα

Η υγεία και η ανθεκτικότητα των δασικών οικοσυστημάτων της Θεσσαλίας βρέθηκαν στο επίκεντρο επιστημονικής ημερίδας που διοργάνωσε πρόσφατα η Περιφέρεια Θεσσαλίας στη Λάρισα, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση που καταγράφεται στην ευρύτερη περιοχή του Αλμυρού, όπου πλατάνια, πεύκα και πουρνάρια παρουσιάζουν συμπτώματα ξήρανσης, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν ενδείξεις προσβολής από ασθένειες και έντομα.

Οι αρμόδιοι φορείς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται συντονισμένες ενέργειες για την καταγραφή της έκτασης του προβλήματος, την προστασία των δασικών εκτάσεων και τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης των προσβολών. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει η απομάκρυνση των ξερών και ημίξηρων δένδρων, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Τα πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν την Μαγνησία πριν από τρία χρόνια άφησαν έντονο το αποτύπωμά τους στο φυσικό περιβάλλον, με τις επιπτώσεις να εξακολουθούν να απασχολούν τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η επιβάρυνση των δασικών οικοσυστημάτων, σε συνδυασμό με τις μεταβολές των κλιματικών συνθηκών, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στη βλάστηση και δυσχεραίνει την προσπάθεια διατήρησης της υγείας των δένδρων.

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα αφορά τα πλατάνια, τα οποία τα τελευταία χρόνια απειλούνται από το μεταχρωματικό έλκος, μια ιδιαίτερα επικίνδυνη ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει στην ξήρανση και τελικά στον θάνατο των δένδρων. Στο πλαίσιο των ελέγχων που πραγματοποιούνται, το Δασαρχείο Αλμυρού διενήργησε πρόσφατα αυτοψίες στην περιοχή των πηγών της Ανάβρας. Κατά τη διάρκεια των ελέγχων ελήφθησαν δείγματα από δένδρα, τα οποία εστάλησαν για ανάλυση στη Διεύθυνση Δασών και στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων αναμένεται να συμβάλουν στην καλύτερη αξιολόγηση της κατάστασης και στον σχεδιασμό των απαραίτητων παρεμβάσεων.

Ανησυχητική είναι η εικόνα και σε περιοχή όπου είχε πραγματοποιηθεί αναδάσωση εκατέρωθεν της εθνικής οδού, στο ύψος του Πτελεού. Εκεί έχει παρατηρηθεί ξήρανση πεύκων, γεγονός που κινητοποιεί τις αρμόδιες υπηρεσίες για τη διερεύνηση των αιτιών και την αποτύπωση της έκτασης του φαινομένου. Όπως ανέφερε η Δασάρχης Αλμυρού, κα Στυλιανή Τουλιά, οι κλιματικές συνθήκες και ειδικότερα η αύξηση της θερμοκρασίας μπορούν να ευνοήσουν την εμφάνιση και την εξάπλωση φλοιοφάγων εντόμων που προσβάλλουν τα δένδρα. Η παρατεταμένη ζέστη και η καταπόνηση της βλάστησης ενδέχεται να καταστήσουν τα δένδρα πιο ευάλωτα, δημιουργώντας πρόσφορες συνθήκες για την ανάπτυξη προσβολών. Για τον σκοπό αυτό έχουν τοποθετηθεί παγίδες, με στόχο τη συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων σχετικά με τα έντομα που ενδέχεται να ευθύνονται για την κατάσταση των πεύκων.

Παράλληλα, το Δασαρχείο Αλμυρού ετοιμάζει μελέτη για την καταγραφή και την οριοθέτηση των περιοχών στις οποίες έχουν εντοπιστεί προσβεβλημένα δένδρα ώστε να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση. Ήδη εστάλη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος τεχνική έκθεση για το θέμα αυτό. Η συγκεκριμένη διαδικασία θεωρείται απαραίτητη, καθώς θα επιτρέψει να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ανάγκες παρέμβασης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστεί να απομακρυνθούν όχι μόνο τα εντελώς ξερά, αλλά και χλωρά δένδρα προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση των ασθενειών και των εντόμων, να προστατευθούν τα υγιή δένδρα και να αποφευχθεί η περαιτέρω υποβάθμιση των δασικών εκτάσεων.

Τέλος, το φαινόμενο της ξήρανσης δεν περιορίζεται στα πλατάνια και στα πεύκα. Αντίστοιχα συμπτώματα έχουν παρατηρηθεί και σε πουρνάρια, τόσο στην περιοχή των Κωφών όσο και στη Σούρπη. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα παρατηρήσεις, η ξήρανση των συγκεκριμένων φυτών εμφανίζεται εποχικά, χωρίς να παρουσιάζει προς το παρόν την ίδια ένταση με τα προβλήματα που καταγράφονται σε άλλες δασικές εκτάσεις.

Επιστημονική εσπερίδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας για τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης

Η προστασία και η ανθεκτικότητα των δασικών οικοσυστημάτων της Θεσσαλίας βρέθηκαν στο επίκεντρο σημερινής εκδήλωσης, που πραγματοποιήθηκε στο νέο Διοικητήριο Λάρισας, με διοργανωτές την Αντιπεριφέρεια Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Θεσσαλίας, τη Γενική Γραμματεία Δασών και την Επιθεώρηση Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδας. Στόχος της εσπερίδας, με θέμα «Υγεία και Ανθεκτικότητα των Δασικών Οικοσυστημάτων της Θεσσαλίας: Ξηράνσεις, Παθογόνα, Κλιματικές Πιέσεις και Προκλήσεις Διαχείρισης» ήταν η ανάδειξη των κλιματικών απειλών, καθώς και η παρουσίαση προτάσεων για την πρόληψη, την προστασία και την αποκατάσταση των δασών της περιοχής.
Τον συντονισμό της εκδήλωση είχαν ο θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Φώτης Λαμπρινίδης και η Επιθεωρήτρια Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας Ζωή Φτίκα, η οποία κήρυξε την έναρξη των εργασιών με το μήνυμα ότι «τα δάση μας χρειάζονται όλους».

Στον χαιρετισμό του, ο κ. Φώτης Λαμπρινίδης, αφού ευχαρίστησε συνδιοργανωτές και στελέχη όλων των υπηρεσιών, στάθηκε στο γεγονός ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης καθιστούν αναγκαίο τον συντονισμένο σχεδιασμό και την έγκαιρη παρέμβαση, όλων των φορέων. Επεσήμανε, μάλιστα, πως η σημερινή συνάντηση αποτελεί συνέχεια της πρωτοβουλίας του 2025 για το μεταχρωματικό έλκος του πλάτανου, διευρύνοντας τον διάλογο για τις απειλές που αντιμετωπίζουν τα δασικά οικοσυστήματα της Θεσσαλίας. Τέλος, ο κ. Λαμπρινίδης συνέδεσε την εμπειρία της κακοκαιρίας Daniel με την επιτακτική σύνδεση της διαχείρισης των δασών με την πολιτική προστασία.

Ο Γενικός Διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος κ. Ευάγγελος Γκουντούφας , κατά τον διαδικτυακό χαιρετισμό του, συνεχάρη τους διοργανωτές για την ταχύτητα υλοποίησης της δράσης και στη συνέχεια ανέδειξε τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων . «Η κλιματική κρίση απειλεί τα δάση μας ορατά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Γενικός Γραμματέας Δασών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Ευστάθιος Σταθόπουλος στον χαιρετισμό που απέστειλε επεσήμανε ότι η προστασία των δασών είναι ζήτημα καθοριστικής σημασίας.

Στις σύγχρονες απειλές για τα δασικά οικοσυστήματα και στις δυνατότητες αποτελεσματικής διαχείρισής τους επικεντρώθηκαν οι επιστημονικές εισηγήσεις. Ο Δρ. Δημήτρης Αβτζής, Διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ανέπτυξε το ζήτημα των φλοιοφάγων εντόμων και των νεκρώσεων ελάτης, ενώ ο Δρ. Χριστόφορος Καρανίκας και η Όλγα Μπαϊράμη παρουσίασαν θέματα φυτοϋγείας, παρακολούθησης και διαχείρισης των δασών.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μετά την κακοκαιρία Daniel αναλύθηκαν από τον Δρα Νικόλαο Μάνιο, ενώ ο χημικός και περιβαλλοντολόγος κ. Ζήσης Αργυρόπουλος αναφέρθηκε στις συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη χλωρίδα. Παράλληλα, ο Δρ. Ιωάννης Παππάς ανέδειξε τη συμβολή των δασικών οικοσυστημάτων στην πολιτική προστασία, ενώ η Δρ. Ευαγγελία Αβραμίδου, μέσω διαδικτυακής παρέμβασης, παρουσίασε προσεγγίσεις για διαχειριστικές παρεμβάσεις, πιλοτικές αναδασώσεις και τη διατήρηση των δασικών γενετικών πόρων.