Θέατρο ιστορικής μνήμης στα ερείπια του παλιού Πλατάνου – Ντεμπούτο της ομάδα «Θέσπις» στον Αλμυρό με τον «Κοινό Λόγο»

Στα ερείπια του (παλιού) Πλάτανου, εκεί όπου ο χρόνος έχει αφήσει τα σημάδια του πάνω στις πέτρες, μια θεατρική παράσταση ξαναφέρνει στο φως φωνές ανθρώπων που έζησαν τον πόλεμο, τον ξεριζωμό και τη Μικρασιατική Καταστροφή. Αναφερόμαστε στην θεατρική παράσταση «Κοινός λόγος» που ανεβάζει η θεατρική ομάδα Θέσπις το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου σε σκηνοθεσία-δραματολογική ανάλυση-δραματουργική επεξεργασία του Βαγγέλη Κούργια.

Μέσα από μαρτυρίες, αφηγήσεις και προσωπικές ιστορίες, μια διαδρομή στη μνήμη. Πρόκειται για μονολόγους με ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω τους σπίτια, πατρίδες και αγαπημένα πρόσωπα, ιστορίες πολέμου και απώλειας, αλλά και ιστορίες επιβίωσης, προσφυγιάς, εγκατάστασης και μιας καινούργιας ζωής.

Το κείμενο είναι της Έλλης Παπαδημητρίου, μιας γυναίκας που η ζωή της είναι πραγματικά μυθιστορία και ταυτόχρονα όλη η ιστορία του 20ού αιώνα της χώρας μας. Ο «Κοινός Λόγος» είναι ένα συνταρακτικό οδοιπορικό που διατρέχει την κρίσιμη περίοδο από τη Μικρασιατική Καταστροφή μέχρι τον Εμφύλιο και οι ηθοποιοί δεν αφηγούνται απλώς γεγονότα του παρελθόντος, αλλά δίνουν ξανά σώμα και φωνή σε ανθρώπους που κάποτε μίλησαν, θυμήθηκαν, φοβήθηκαν, έχασαν και συνέχισαν τη ζωή τους.  Η ιστορία παύει να είναι μόνο μια καταγραφή στο βιβλίο αλλά γίνεται ζωντανή εμπειρία. Γι’ αυτό μιλάμε για μια παράσταση ιστορικής μνήμης που ανήκει στο είδος του θεάτρου ντοκουμέντο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο χώρος όπου θα πραγματοποιηθεί η παράσταση, στα ερείπια του (παλιού) Πλατάνου. Οι πέτρες, το άψυχο σκηνικό μιας άλλης ζωής είναι το ιδανικό μέρος για τον «Κοινό Λόγο» διότι το παρελθόν βρίσκεται γύρω μας, χαραγμένο στον τόπο και στις ιστορίες που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Στα ερείπια, εκεί όπου μοιάζει να έχει τελειώσει η ιστορία, οι φωνές επιστρέφουν και μας θυμίζουν πως όσο μια ιστορία λέγεται, η μνήμη παραμένει ζωντανή.

Για αυτή την επιλογή, ο Βαγγέλης Κούργιας μάς δήλωσε: «Ο παλιός Πλάτανος επιλέχθηκε για προσωπικούς λόγους διότι είναι ένα μέρος που πάντα καταφεύγω, με ηρεμεί και με συγκινεί βαθιά, τόσο για την ιστορία του όσο και για το πως τα ερείπια στέκονται στον χώρο. Το έργο που ανεβάζουμε σχετίζεται με την ιστορική μνήμη και θεώρησα πως αυτός είναι ο ιδανικός τόπος για να πάρουν σάρκα κι οστά όλες οι αφηγήσεις. Επίσης, παράλληλα, επιδίωξή μας είναι να γνωρίσει ακόμη περισσότερος κόσμος αυτόν τον ιστορικά φορτισμένο χώρο και μακάρι να γίνουν μελλοντικά οι απαραίτητες ενέργειες από τους αρμοδίους φορείς ώστε να προστατευτούν τα ερείπια και να αποτραπεί η φυσική τους φθορά. Για την παραχώρηση του χώρου, θα ήθελα να ευχαριστήσω το τοπικό συμβούλιο Πλατάνου, το Δημοτικό Συμβούλιο που πήρε την απόφαση και τον πατέρα Βελισσάριο του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Πλατάνου».

Όσον αφορά στην παράσταση, ο σκηνοθέτης κι επικεφαλής της ομάδας «Θέσπις» επισήμανε: «Αληθινά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της Ελλάδας έρχονται στην σκηνή. Το έργο αφορά ιστορίες-μαρτυρίες γυναικών από την Μικρασιατική Καταστροφή, τον Πόλεμο, την Κατοχή, τον Εμφύλιο κι αποτελεί φόρο τιμής σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που ξενιτεύτηκαν κι έδωσαν την ζωή τους για την πατρίδα. Οι πρόβες ξεκίνησαν τον περασμένο Μάρτιο, δούλεψα ατομικά με την κάθε ηθοποιό και στο τέλος έγινε η «ένωση» όλων των γυναικών ώστε η παράσταση να πάρει την τελική της μορφή. Σημειώνω ότι ένας από  τους μονολόγους είναι γραμμένος από την Γεωργία Κωστούλα, ενώ η παράσταση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Αθλητικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Αθλέπολις».

Ο Θέσπις θεωρείται ο πρώτος ηθοποιός και ο πατέρας της δραματικής τέχνης και του θεάτρου, πήρε το πρώτο βραβείο σε δραματικούς αγώνες στην 61η Ολυμπιάδα (536-534 π.Χ.) και καινοτόμησε καθώς είχε την ιδέα να χρησιμοποιήσει τον υποκριτή (ηθοποιό) στον διάλογο με τον χορό. Η καινούργια θεατρική ομάδα που ιδρύθηκε το 2026 φέρει το όνομά του με επικεφαλής τον κο Κούργια, ο οποίος μάς παρουσίασε επιγραμματικά τους στόχους της: «Η θεατρική ομάδα έχει έδρα στο Αϊδίνι κι αποτελείται από ανθρώπους της ευρύτερης περιοχής που αγαπούν το θέατρο και θέλουν να προσφέρουν στον πολιτισμό. Η προσπάθειά μας αποσκοπεί σε θέατρο για όλους, με αξιοπρέπεια, συνέπεια κι αγάπη για τον πολιτισμό, μας ενδιαφέρει να δείξουμε πως είναι μία τέχνη που αφορά τους πάντες και μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της κοινωνίας και την παιδεία του συνόλου».

Σημειώνεται ότι η πρώτη παράσταση της ομάδας πραγματοποιήθηκε το Πάσχα στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών στις Μηλιές Πηλίου σε σύνθεση κειμένων Μάρως Αισώπου κι αυτή που έρχεται σε λίγες ημέρες θα είναι η δεύτερη δουλειά που παρουσιάζεται στο κοινό και συνάμα πρώτη στην περιοχή του Αλμυρού.

***Όσοι θελήσουν να παρακολουθήσουν την παράσταση, είναι σημαντικό να γνωρίζουν πως η συγκέντρωση στις 26-27 Σεπτεμβρίου έχει οριστεί στην είσοδο του χωριού στις 18:30 όπου υπάρχει χώρος στάθμευσης των οχημάτων. Από εκεί θα ακολουθήσει διαδρομή με τα πόδια σε απόσταση 450 μέτρων μέχρι την σκηνή, στα «Πηγάδια». Θέσεις θα υπάρχουν για τους θεατές, αλλά εφόσον κάποιος έχει δικό του καρεκλάκι, μπορεί να το πάρει μαζί του όπως επισημαίνεται από τους διοργανωτές.

Ταυτότητα παράστασης
– Κείμενο Έλλης Παπαδημητρίου
– Σκηνοθεσία-δραματολογική ανάλυση-δραματουργική επεξεργασία: Ευάγγελος Νικ. Κούργιας
– Βοηθός σκηνοθέτη Γεωργία Κωστούλα
– Σκηνικά-κοστούμια ο θίασος
– Φωτογραφίες Εύη Υφαντή
– Μουσική επιμέλεια Ευάγγελος Νικ. Κούργιας
– Μουσικός Γιώργος Αποστολόπουλος
– Υποδοχή Στέργιος Ξυνός
– Κατασκευή κούκλας Ευαγγελία Ανεστιάδου
– Δημιουργία αφίσας Δημήτρης Τσαμπίρας
– Εκτυπώσεις Θανάσης Αλεξίου – Τύπωσέ το
– Εμφανίζονται οι: Αγελάρη Ευσταθία, Ζωγράφου Αφροδίτη, Καραπτσιά Γιώτα, Κυριτσά Νίκη, Κωστάκη Φωτεινή, Κωστούλα Γεωργία, Σαββάκη Ελευθερία, Σεβοπούλου Αφροδίτη, Τσακαλομάτη Ευσταθία, Τσιαμανή Γκέλλυ.
– Συμμετέχουν οι Αγγελόπουλος Σπύρος, Αγγελοπούλου Αναστασία, Δεληστάθης Χρήστος, Ιακωβίδου Ιωσηφίνα, Καλαντζής Γιάννης, Κοκκάλας Νίκος, Κοντοβάς Σταύρος

Έλλη Παπαδημητρίου, μια ζωή-όλη η ιστορία του 20ού αιώνα της χώρας μας
Το κείμενο είναι της Έλλης Παπαδημητρίου, μιας γυναίκας που η ζωή της είναι πραγματικά μυθιστορία και ταυτόχρονα όλη η ιστορία του 20ού αιώνα της χώρας μας. Γεννήθηκε το 1906 στη Σμύρνη, με καταγωγή από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Η οικογένειά της ήταν εξαιρετικά εύπορη, αλλά και προοδευτική. Ο μητέρα της ήταν εξαιρετικά ενεργή σε κινήσεις υπέρ της ψήφου, της απελευθέρωσης και της χειραφέτησης των γυναικών. Ηταν αυτό που σήμερα θα λέγαμε «ακτιβίστρια του φεμινισμού».
Στα 21 της χρόνια ταξίδεψε μόνη στην Αγγλία για να σπουδάσει γεωπόνος. Ήταν Βενιζελική, επέστρεψε στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και αμέσως καταπιάστηκε με τον αγώνα ενίσχυσης των προσφύγων. Με τη δικτατορία του Μεταξά εντάχθηκε στο ΚΚΕ, στην Κατοχή έδρασε υπέρ της αντίστασης, πήγε στο Κάιρο, εξορίστηκε από τους Βρετανούς στη Μέση Ανατολή. Είχε ενεργό ρόλο στα πάντα: στην αντίσταση, στο προσφυγικό, στις Τέχνες.
Η ίδια φωτογράφιζε κάθε γωνιά της Ελλάδας και τους ανθρώπους της, ως καταγραφή, όχι ως χόμπι μιας αστής. Πολύ γρήγορα έπεισε τους Μέλπω και Οκτάβιο Μερλιέ να συγκεντρώσουν αφηγήσεις προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, θέτοντας τα θεμέλια του σημερινού Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών. Η ίδια έκανε εκατοντάδες τέτοιες καταγραφές ήδη από τη δεκαετία του 1930, κάτι εξαιρετικά πρωτοποριακό για την Ελλάδα τότε. Συνέχισε το ίδιο με μαρτυρίες από την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Έγραψε τον «Κοινό Λόγο» και την «Ανατολή», βασισμένη σε αυτές τις μαρτυρίες. Ήταν εξαιρετικά ελεύθερο και μοντέρνο πνεύμα, πολύ μπροστά από την εποχή της. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα πέρασε με τη μητέρα της και μετά μόνη, στην Αθήνα. Πέθανε το 1993.