Καθήλωσε το κοινό η Ιουλίτα Ηλιοπούλου στην εκδήλωση-αφιέρωμα της Φιλαρχαίου Εταιρείας στον Οδυσσέα Ελύτη

Της ΕΛΕΝΗΣ Χ. ΔΗΜΑΚΟΥ

Για το Δ.Σ. της Φιλαρχαίου

Εταιρείας Αλμυρού «Όθρυς»

Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου ήταν η καλεσμένη ομιλήτρια στη ξεχωριστή εκδήλωση που διοργάνωσε η Φιλάρχαιος Εταιρεία Αλμυρού «Όθρυς» το βράδυ της Πέμπτης 14 Μαΐου 2026, στην κατάμεστη αίθουσα του Πολιτιστικού Κέντρου Αλμυρού. Η εκδήλωση, που έφερε τον τίτλο: «… όπως τα φύκια στους βυθούς των θαλασσών», έγινε με αφορμή τη συμπλήρωση τριάντα χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή Οδυσσέα Ελύτη· του μέγιστου Έλληνα ποιητή, που, παρά τη μακρόχρονη απουσία του, το αποτύπωμά του παραμένει ενεργό στα γράμματα, τις τέχνες, τη συλλογική μας μνήμη. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου υπήρξε σύντροφος του Ελύτη στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Ως κληρονόμος των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του, δεν παύει να τον τιμά, να μελετά, να προστατεύει και να προβάλει το έργο του. Παράλληλα, αναπτύσσει την προσωπική της δημιουργία. Πέρα από την ποίηση, γράφει λιμπρέτι, δοκίμια και παιδικά βιβλία.

Καρπός της διαρκούς ενασχόλησής της με τον Ελύτη είναι η δημιουργία του Μουσείου «Σπίτι του Ελύτη» που άνοιξε τις πόρτες του πριν από ενάμιση περίπου χρόνο για να προβάλει το έργο και την αισθητική του. Ένας χώρος που αναπαριστά πιστά τον προσωπικό του χώρο όπου δούλευε τα έργα του, με αυθεντικά και αγαπημένα  προσωπικά του αντικείμενα, και ακόμα τις φωτογραφίες, τα πορτρέτα του, τους πίνακες, τις εκδόσεις των έργων του, τα χειρόγραφα, την αλληλογραφία του, το ποιητικό βραβείο Νόμπελ.

Η παρουσίαση του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη και του έργου του από την Ιουλίτα Ηλιοπούλου λειτούργησε παιδευτικά πολλαπλά. Πέρα από τη διαχρονική αξία του έργου του Ελύτη, η κ. Ηλιοπούλου έδειξε με την ποιότητα του λόγου της, την πρωτεύουσα θέση του ήθους στο δρόμο να πλησιάσει ανεμπόδιστα το ακροατήριό της. Η γλώσσα είναι ήθος, έγραφε ο Ελύτης στα Ανοιχτά Χαρτιά. Το ήθος της ελληνικής γλώσσας, έτσι όπως την άρθρωσε και η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Με λιτή, αλλά συνάμα πλούσια γλώσσα, μια γλώσσα που όλο και λιγότερο φτάνει στ’ αυτιά μας, η κ. Ηλιοπούλου πέτυχε να αναβιώσει το σύμπαν του Ελύτη για να επαληθεύσει ότι αυτό παραμένει «ζωντανό» δεκαετίες μετά, όπως είχε προφητεύσει και ο ίδιος. Από την πρώτη στιγμή της ομιλίας της, είχαμε, ως ακροατές, την ευχαρίστηση μιας αυθεντικής παρουσίασης, μιας γνώσης που συνοδεύεται από βιωματική εμπειρία,  αφού οι πληροφορίες που έφταναν σ’ εμάς βασίζονταν σε αληθινές, πρωτογενείς εμπειρίες, συναισθήματα και ντοκουμέντα. Μέσα από μια σπονδυλωτή ουσιαστική αφήγηση, η κ. Ηλιοπούλου μας σύστησε τον κόσμο του Ελύτη: το ελληνοαλβανικό μέτωπο, την εμπειρία του Παρισιού, τις φιλίες με διανοούμενους, την ελληνική γλώσσα, τα αιγαιοπελαγίτικα τοπία, τον ανανεωμένο λυρισμό και την «ηλιακή μεταφυσική», το ελληνικό φως, την τέχνη, όλα όσα τον διαμόρφωσαν. Ένα υλικό αστείρευτο, για τα μεγάλα και κυρίως τα μικρά καθημερινά που όριζαν το πλαίσιο ζωής και δημιουργίας του ποιητή, ένα πνευματικό θησαυρό γι’ αυτόν που αναζητά την υπέρβαση της καθημερινότητας και την θέαση μιας «δεύτερης πραγματικότητας», ενός δεύτερου κόσμου, όπως αυτός που έφτιαχνε μέσα του ο ίδιος ο ποιητής μέσα από μια διαδικασία συμφιλίωσης της ιστορικής μνήμης, της παράδοσης και του ελληνικού γεωγραφικού χώρου. Τόνισε ιδιαίτερα τη στόχευση και την αφοσίωση ως θεμελιώδη χαρακτηριστικά του Ελύτη-δημιουργού από τότε που έγραφε τους Προσανατολισμούς, και μετά το Άξιον Εστί, αλλά και Τα ελεγεία της Οξώπετρας, και τα άλλα έργα του. Την παρουσίαση της ποιητικής του συνόδευαν τα πεζά του κείμενα, πηγή πολύτιμων πληροφοριών για τον τρόπο σκέψης του και την κατανόηση της ποίησής του. Την αφήγηση συμπλήρωνε η εικονοποιητική φαντασία του Ελύτη με την προβολή υλικού από τα εικαστικά του έργα, ενδεικτικού στοιχείου της ενασχόλησής του με τη ζωγραφική τέχνη σε ώρες ξεκούρασης.

Ο ειλικρινής λόγος της Ιουλίτας Ηλιοπούλου και συνάμα η αφήγηση-απαγγελία στα πεζά και τα ποιήματα του Ελύτη έφτιαχνε μιαν ατμόσφαιρα ψυχικής ανάτασης και δύναμης ψυχής. Τα σήματα της ποιητικής του  κινητοποιούσαν διαθέσεις, αφού, όπως έλεγε ο ίδιος, μια διεισδυτική και συνάμα μεταμορφωτική δύναμη εμφιλοχωρούσε ανέκαθεν στην υψηλή ποίηση. Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στον ουσιαστικό τρόπο με τον οποίο  η κ. Ηλιοπούλου απέδωσε στίχους από το Μονόγραμμα γοητεύοντας το κοινό και εισάγοντάς το στην ελύτεια ερωτική αρμονία.

Η ποίηση εμπεριέχει, αλλά και αποζητά τη μουσική για να αγγίξει περισσότερο το συναίσθημα. Η μελοποίηση ποιητικών έργων του Ελύτη ήρθε και αυτή στην ώρα της. Από το μνημειώδες έργο Άξιον Εστί από τον Μίκη Θεοδωράκη μέχρι την πρόσφατη εξαιρετική συμφωνική απόδοση του Μονογράμματος από τον Γιώργο Κουρουπό. Ένα δείγμα από το μελοποιημένο ελυτικό έργο που αγαπήθηκε από το ευρύ κοινό απέδωσε εξαιρετικά, στο πλαίσιο της εκδήλωσης, κουαρτέτο εγχόρδων αποτελούμενο από την Ασημίνα-Αριάδνη Χατζηαγγελάκη (Βιολί), τον Απόστολο Μητρά (Βιολί), τον Γεώργιο Σκίμπα (Βιόλα) και τον Θεμιστοκλή Βαγενά (Βιολοντσέλο). Τραγούδησε εκφραστικά η Αντιγόνη Μαβίδη.

Την όλη εκδήλωση προλόγισε και συντόνισε ο Πρόεδρος της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού «Όθρυς» κ. Βασίλης Φυτιλής. Η εκδήλωση άφησε άριστες εντυπώσεις, ενώ η μεγάλη προσέλευση του κοινού δείχνει ότι ακόμη και σήμερα, που οι άνθρωποι έλκονται όλο και περισσότερο από τη γρήγορη κατανάλωση της πληροφορίας που έρχεται μέσα από τις οθόνες, υπάρχει ακόμα ζωντανό το ενδιαφέρον των ανθρώπων για την ποίηση. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την ποίηση ενός μείζονος ποιητή, όπως ο Ελύτης, το έργο του οποίου παραμένει δυνατό διαχρονικά και το πνευματικό του αποτύπωμα βαθιά ριζωμένο στο χρόνο. Η φυσική απουσία του Ελύτη δεν λιγοστεύει την επιρροή του, αφού ο λόγος του ποιητικός και πεζός συνεχίζει να εμπνέει και να αναζητά το κοινό του. Η σύντροφός του Ιουλίτα Ηλιοπούλου μας το θύμισε αυτό με τον δικό της τρόπο, κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού σ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας της. Η παρουσία της ήταν μεγάλη τιμή και χαρά για τη Φιλάρχαιο Εταιρεία. Την ευχαριστούμε.