Προχωρούν οι διαδικασίες για το κέντρο ενημέρωσης κοινού των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων στην Αμαλιάπολη

Προχωρούν οι διαδικασίες για την δημιουργία του Κέντρου Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης Κοινού, εν συντομία ΚΕΕΚ, στην Αμαλιάπολη σχετικά με τους επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους στον Δυτικό Παγασητικό.

Εντός των ημερών αναμένεται να υποβληθούν τα Τεύχη Δημοπράτησης στην Διαχειριστική Υπηρεσία της Προγράμματος «Θεσσαλία» της Περιφέρειας Θεσσαλίας προκειμένου να δοθεί η σύμφωνη γνώμη κι αμέσως μετά θα γίνει η δημοπράτηση. Πρόκειται για έργο προϋπολογισμού σχεδόν 1,2 εκατομμυρίου κι αφορά μια καινούργια κατασκευή σε γήπεδο ιδιοκτησίας του Δήμου Αλμυρού, σε γειτνίαση με το παραλιακό μέτωπο, που θα αποτελείται από δύο ανεξάρτητα κτήρια: εκθεσιακό χώρο και κτήριο υποστηρικτικών λειτουργιών.

Ήταν πριν από τέσσερα χρόνια όταν παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού κας Μενδώνη και του τότε Περιφερειάρχη κου Αγοραστού εγκαινιάστηκαν τα τρία καταδυτικά πάρκα στην περιοχή μας -είχε προηγηθεί αυτό στην Αλόννησο-. Οι κηρυγμένοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι στον δυτικό Παγασητικό είναι το Ακρωτήριο Γλάρος όρμου Νηές σε βάθος 15 έως 22 μέτρα, η νήσος Κίκυνθος σε βάθος 3 έως 11 μέτρα και ο Όρμος Τηλέγραφος, σε βάθος 17 ως 23 μέτρα. Περιλαμβάνουν ναυάγια χρονολογούμενα από τους κλασικούς έως τους βυζαντινούς χρόνους.

Ειδικότερα, ολόκληρο το ακρωτήρι του Γλάρου είναι πέρασμα για τα πλοία που προσπαθούσαν να μπουν στον προστατευμένο όρμο των αρχαίων Νηών, εκεί από όπου η παράδοση θεωρεί ότι απέπλευσε ο στόλος των Αχαιών για την Τροία. Στο βυθό του Γλάρου εντοπίζονται τέσσερα τουλάχιστον ναυάγια, ένα ελληνιστικό, ένα ρωμαϊκό και δύο βυζαντινά, ενώ υπάρχουν ενδείξεις, αγγεία και άγκυρες άλλων περιόδων, για περισσότερα. Σειρά περισσότερων από δέκα σιδερένιες βυζαντινές άγκυρες, που μπορούν να συνδεθούν με τους αμφορείς του 12ου-13ου αιώνα που βρίσκονται διάσπαρτοι στην ευρύτερη περιοχή, ανήκουν πιθανώς σε μεγάλο εμπορικό βυζαντινό πλοίο.

Στην Κίκυνθο, βυζαντινό εμπορικό πλοίο, φορτωμένο με πίθους και αμφορείς, ναυάγησε στην είσοδο του Παγασητικού, κοντά στο νησάκι, μεταξύ 11ου και 13ου αιώνα. Το φορτίο του σχηματίζει ένα σωρό θραυσμένων κεραμικών, σε έκταση 12×8 μέτρων.

Στον πυθμένα του κόλπου του Τηλέγραφου έχουν εντοπιστεί τρία ναυάγια: ένα ρωμαϊκό πλοίο του 4ου αιώνα, φορτωμένο με εμπορικούς αμφορείς που παράγονταν μάλλον στην Κόρινθο και τη Σάμο. Αιώνες αργότερα, ένα βυζαντινό πλοίο του 11ου-13ου αιώνα συνάντησε την ίδια μοίρα.

Για την ανάπτυξη και εξυπηρέτηση των επισκέψιμων ενάλιων αρχαιολογικών χώρων προβλέπεται η δημιουργία κέντρων ευαισθητοποίησης κι ενημέρωσης επισκεπτών στα σημεία απόπλου και κατάπλου. Εκεί οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τη μοναδική εμπειρία διενέργειας υποβρύχιας επισκόπησης στην οποία θα συμμετάσχουν, ενώ όσοι δεν θέλουν να καταδυθούν, θα μπορούν να εξερευνήσουν εικονικά, με τη χρήση  νέων τεχνολογιών και συστημάτων τρισδιάστατης απεικόνισης, τα αρχαιολογικά ευρήματα που κείτονται στα βάθη του Δυτικού Παγασητικού.

Συγκεκριμένα, στο ΚΕΕΚ Αμαλιάπολης, οι επισκέπτες δύναται να περιηγηθούν τα ψηφιακά εκθέματα που τεκμηριώνουν επιστημονικά τα ναυάγια και να ενημερωθούν με εποπτικό υλικό, ενώ η ξενάγηση μπορεί να ολοκληρωθεί στο φυσικό χώρο των ναυαγίων με κατάδυση. Το Κέντρο θα υποστηρίζει επίσης τη φιλοξενία ερευνητών όπως πανεπιστημίων, ερευνητικών ινστιτούτων κ.λπ., προκειμένου να διεξάγονται επί τόπου εργασίες τεκμηρίωσης και εργασίες καθαρισμού των ναυαγίων.

Το κτήριο, με εμβαδό περίπου 310 τ.μ. περιλαμβάνει ενιαίο χώρο αίθουσας προβολής οπτικοακουστικού υλικού-εκθεσιακό χώρο, με την πρόβλεψη κατάλληλης ψηφιακής υποδομής για την έκθεση υλικού τεκμηρίωσης όπως βίντεο, ορθοφωτομωσαϊκά και χάρτες ναυαγίων ή και τη ζωντανή αναμετάδοση από τους χώρους αυτούς. Προβλέπονται επίσης οι λοιποί χώροι υποδοχής κοινού, προσωπικού, γραφείο ελέγχου-control room για το προσωπικό, χώροι φιλοξενίας ερευνητών, αποθήκευσης εξοπλισμού και χώροι υγιεινής καθώς επίσης και η διαμόρφωση και ο εξοπλισμός του χώρου για τη λειτουργία του ως σημείου απόπλου-κατάπλου. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει επίσης τη διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου του κτηρίου, τους χώρους στάθμευσης.

Για τη στέγαση του εκθεσιακού χώρου του κτηρίου επιλέχθηκε η αφαιρετική μορφή της ανάποδης καρίνας του αρχαίου εμπορικού πλοίου, σύμφωνα με το εύρος της διάστασής του. Λειτουργεί υποδειγματικά ενημερωτικά προς το κοινό που θα περιηγηθεί στο κτήριο με τις εφαρμογές που τεκμηριώνουν επιστημονικά τα ναυάγια, ώστε να κατανοήσει άμεσα και βιωματικά την κλίμακα των φυσικών αναφερόμενων υποβρυχίων ευρημάτων αλλά και την χωρητικότητα των φορτηγών πλοίων που τα μετέφεραν.

Ο εκθεσιακός χώρος αποτελεί την «καρδιά» του κτηρίου και περιλαμβάνει την υποδοχή, το εκδοτήριο και τον ευέλικτο χώρο των εκδηλώσεων με δυνατότητα συσκότισης, καθώς τους περιορισμένους σε εύρος χώρους οπτικοακουστικών μέσων και ψηφιακών εφαρμογών για τη δυνητική και ενισχυμένη μέσα από τεχνολογίες ξενάγηση των επισκεπτών. Η ανάδειξη και η τεκμηρίωση των ναυαγίων θα γίνεται μέσα από ποικιλία τρόπων έκθεσης σε συνδυασμό με τις απαιτούμενες τεχνολογίες και συσκευές ενισχυμένης πραγματικότητας (virtual reality). Περιλαμβάνουν εποπτικό υλικό για την ιστορική τεκμηρίωση του δικτύου των ναυαγίων στην περιοχή, των θαλάσσιων δρόμων, του θαλάσσιου περιβάλλοντος της περιοχής και φυσικά ευρήματα ανασυρμένα από τον βυθό, όπως αμφορείς κλπ. Το μεγαλύτερο τμήμα της έκθεσης αφορά στις ψηφιακές εφαρμογές και τις αναπαραστάσεις με άυλο χαρακτήρα από διαδραστικές εφαρμογές με οθόνες και επιδαπέδιο παιχνίδι.