Οι δυσμενείς συνθήκες του «επιχειρείν» στην Ελλάδα – Γράφει ο Ευθύμιος Ζιγγιρίδης

Ευθύμιος Ζιγγιρίδης BEng MSc AMIEE MILT

Σύμβουλος Στρατηγικών Επενδύσεων

Η επιχειρηματικότητα είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο το οποίο καθοδηγείται από άτομα ωστόσο επηρεάζεται από το εξωτερικό οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. Είναι η μηχανή για την ανάπτυξη της οικονομίας και κατ επέκταση της κοινωνίας και της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Οι επιχειρήσεις ειδικά με εξαγωγικό προσανατολισμό συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας και βοηθούν την χώρα να ισχυροποιηθεί σε ένα περιβάλλον ανταγωνιστικό και ευμετάβλητο. Οι χώρες με αναπτυγμένη οικονομία είναι αυτές οι οποίες έχουν αναπτύξει σε μεγάλο βαθμό την επιχειρηματικότητα και έχουν υψηλούς μισθούς, συντάξεις και βέλτιστο βιοτικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο η επιχειρηματικότητα επηρεάζει την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας.

Η ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα κολυμπάει στην καλύτερη περίπτωση σε θολά νερά. Τα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στη χώρα μας  συνεχίζουν να υφίστανται σε κάποιες περιπτώσεις ελαφρώς βελτιωμένα. Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται στις μετρήσεις και στις αξιολογήσεις διαφόρων διεθνών οργανισμών, όπως είναι η Παγκόσμια Τράπεζα, το IMD (International Institute for Management Development), αλλά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ελλάδα υποχώρησε στην 50^η θέση από την 47ή σε σύνολο 69 κρατών στον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας. Όσον αφορά την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα, που μετράει επίσης το IMD, η Ελλάδα κατατάχθηκε 49η μεταξύ 69 χωρών το 2025, παραμένοντας στην ίδια θέση με το 2024. Αρνητική έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι ως προς τον πυλώνα της ετοιμότητας στη σχετική μέτρηση, η Ελλάδα «κατρακύλησε» στην 54η θέση το 2025 από τη 46η το 2024.

Ένα από τα βασικά προβλήματα της ελληνικής επιχειρηματικότητας είναι η «αργή δικαιοσύνη». Η ανεπαρκής χρήση ψηφιακών μέσων  στα ελληνικά δικαστήρια μικρός αριθμός προσωπικού και περιορισμένη διείσδυση επίλυσης προβλημάτων σε εξωδικαστικές διαφορές οδηγούν στο να κατατάσσεται η χώρα 25^η  μεταξύ 31 κρατών σε εκκρεμείς υποθέσεις επί παραβάσει ενώ η χώρα είναι 2^η σε ρυθμιστικό πλαίσιο.  Επιπλέον η έλλειψη κεφαλαίων και η δυσκολία εκταμίευσης επιχειρηματικών δανείων από τις τράπεζες δημιουργούν περιβάλλον ασφυξίας στις επιχειρήσεις. Στην καινοτομία είμαστε 20^η  μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ.

Ο Έλληνας επιχειρηματίας με όλα τα χαρακτηριστικά που κατέχει και εξελίσσει με διαφορετικές μορφές εδώ και εκατοντάδες χρόνια παλεύει σε αντίξοες συνθήκες να επιβιώσει και να αναπτυχθεί,  απόδειξη αυτού είναι ότι στις αρχές του 2026 το ισοζύγιο ιδρύσεων επιχειρήσεων και κλεισίματος επιχειρήσεων είναι θετικό αφού πάνω 9700 επιχειρήσεις άνοιξαν και περίπου  4.600 επιχειρήσεις έβαλαν λουκέτο.  Το 2025 έκλεισε με θετικό πρόσημο πανελλαδικά.  Η αύξηση στις ιδρύσεις επιχειρήσεων κυμάνθηκε γύρω στο 10%. Το ισοζύγιο είναι θετικό και στην περιφέρεια της Θεσσαλίας και έχε διατηρηθεί το θετικό πρόσημο και στην Μαγνησία.

Οι επιχειρήσεις στη Θεσσαλία εκτός από τα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις σε όλη την χώρα δηλαδή μακροχρόνιες δικαστικές υποθέσεις, ακριβή ενέργεια, υψηλό παραγωγικό κόστος, έλλειψη υποδομών κτλ, αντιμετωπίζουν και τις καταστροφές που άφησαν πίσω τους ο Ιανός και ο Daniel. Επίσης ο κτηνοτρόφοι  αντιμετωπίζουν σοβαρά θέματα με τα κοπάδια τους λόγω της ευλογιάς. Ότι προτάσεις για να ικανοποιηθούν οι αγρότες έχουν προταθεί δεν λύνουν δομικά το πρόβλημα. Ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχει μακροχρόνια στρατηγική για τον πρτωτογενή τομέα ο οποίος συμβάλει στο 4%  περίπου του ΑΕΠ της χώρας.

Η Θεσσαλία είναι η περιφέρεια που χαρακτηρίζεται από έναν ισχυρό συνδυασμό πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής. Δηλαδή αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από αγρότες και κτηνοτρόφους καθώς επίσης έχει μεταποητικές επιχειρήσεις που ασχολούνται με την μεταπόιηση των αγροτικών προιόντων. Ο αγροδιατροφικός κλάδος είναι ο πιο ισχυρός στην περιφέρεια της Θεσσαλίας. Ένα παράδειγμα είναι ότι το 40% της φέτας στην χώρα προέρχεται από βιοτεχνίες της Θεσσαλίας. Συνεισφέρει στο ΑΕΠ γύρω στο 5,5% και η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ανέρχεται σε 10 δις  περίπου. Η Θεσσαλία επιπλέον παράγει το 15%  της συνολικής αγροτικής αξίας στην χώρα. Το ενεργειακό κόστος αποτελεί το 35% με 40% του παραγωγικού κόστους των επιχειρήσεων. Ο εξαγωγικές επιχειρήσεις της Θεσσαλίας δέχονται ισχυρές πιέσεις από ανταγωνιστικές επιχειρήσεις άλλων χωρών με χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει σε επιβράδυνση της συνεισφοράς του θεσσαλικού ΑΕΠ στην χώρα κατά 0,3% λόγω μείωσης κερδών  στις επιχειρήσεις.

Εφόσσον ο αγροτικός κλάδος και ο μεταποιητικό κλάδος αγροτικών προιόντων είναι τόσο σημαντικός στην περιφέρεια μας, οι τοπικές αυτοδιοικήσεις Α και Β βαθμού μαζί με την κυβέρνηση οφείλουν να εκπονήσουν μια μακροχρόνια στρατηγική για την περιοχή ώστε να τονώσουν την παραγωγή αγροτικών προιόντων να δώσουν  κίνητρα σε νέους αγρότες και κτηνοτρόφους και να συμβάλλουν στην ανακούφιση του ενεργειακού κόστους που ανεβάζει το κόστος παραγωγής και κάνει τα προϊόντα μη ανταγωνιστικά.

Η Θεσσαλία επιπλέον είναι στο κέντρο της Ελλάδας και ιδιαίτερα η Μαγνησία διαθέτει λιμάνι,  αεροδρόμιο και υποδομές υπό βελτίωση, στοιχεία  τα οποία την κατατάσσουν σε ελκυστική περιοχή ανάπτυξης μεγάλων κέντρων logistics. Τα στατιστικά δείχνουν ότι το λιμάνι του Βόλου το πρώτο τρίμηνο του 2025 κατέγραψε αύξηση στη διακίνηση εμπορευμάτων κατά 1,4 % και 3% στις κινητός μονάδες (containers). Η συνεισφορά του κλάδου στο ΑΕΠ αυξάνεται σταθερά το 2025 με 2026  πλησιάζοντας το εθνικό μέσο όρο  συνεισφορά κλάδου στο 9%

Να σημειωθεί ότι το κατά κεφαλήν  ΑΕΠ της Θεσσαλίας παραμένει κάτω από το εθνικό μέσο όρο (περίπου 75% του εθνικού μέσου όρου) κάτι που κάνει ακόμη πιο σημαντική την στροφή σε στήριξη επιχειρήσεων με νέες τεχνολογίες, καινοτομίες και υψηλής προστιθέμενης αξίας γενικότερα.

Το 2026 θα είναι κρίσιμο για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο τρόπος αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους, η επίδραση των γεωπολιτικών σεισμών στην ευρύτερη περιοχή της μέσης ανατολής και της Ευρώπης, η αντιμετώπιση των διαχρονικών,  διαρθρωτικών,  δομικών προβλημάτων του κράτους από την κυβέρνηση,  οι ευκαιρίες που θα δοθούν μέσω της τεχνητής νοημοσύνης στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων και το τέλος των μεγάλων ευρωπαϊκών κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης θα είναι ένα  δυναμικό μίγμα για την ανάπτυξη, επιβίωση η καταστροφή  πολλών μικρομεσαίων επιχειρήσεων.