StraySafe: ο Αλμυρός αποκτά χάρτη αναφορών για τα αδέσποτα – Γράφει ο Χαρ. Ιγγλέζος

Από την ιδέα στην πράξη

Πριν από περίπου έναν χρόνο, με αφορμή ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό επίθεσης από αγέλη σκύλων στην περιοχή μας, είχα γράψει δημόσια ότι το πρόβλημα των αδέσποτων στον Αλμυρό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με γενικές διαπιστώσεις ή αποσπασματικές αντιδράσεις μετά από κάθε νέο συμβάν. Είχα τονίσει τότε ότι πέρα από τις στειρώσεις, την ευθύνη των ιδιοκτητών και τις υποχρεώσεις του Δήμου, χρειαζόμαστε πρακτικά εργαλεία που να βοηθούν τους πολίτες να γνωρίζουν πού επαναλαμβάνονται περιστατικά, πού υπάρχουν επιθετικές συμπεριφορές και πού χρειάζεται περισσότερη προσοχή ή παρέμβαση.

Στο περσινό άρθρο είχα μιλήσει για την ανάγκη ενός διαδραστικού χάρτη καταγραφής. Στην πορεία όμως, όταν η ιδέα άρχισε να παίρνει μορφή, έγινε σαφές ότι χρειάζεται πιο προσεκτικό πλαίσιο. Δεν μιλάμε για έναν «χάρτη αδέσποτων», σαν να θέλουμε να χαρτογραφήσουμε ζώα ή να τα στοχοποιήσουμε. Μιλάμε για έναν χάρτη αναφορών, όπου οι πολίτες μπορούν να δηλώνουν υπεύθυνα περιστατικά ή παρουσίες που σχετίζονται με αδέσποτους σκύλους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε παρουσία χαρακτηρίζεται ως κίνδυνος.

Με αυτή τη λογική παρουσιάζω μια πρώτη πιλοτική υλοποίηση της ιδέας, τον Χάρτη Αναφορών Αδέσποτων Αλμυρού, με το όνομα StraySafe Almyros. Η εφαρμογή δεν αποτελεί δημοτική ή άλλη επίσημη υπηρεσία και προς το παρόν δεν υπάρχει θεσμική συνεργασία με τον Δήμο ή άλλον φορέα. Είναι μια ανεξάρτητη, εθελοντική και αφιλοκερδής πρωτοβουλία, με κύριο στόχο να φανεί χρήσιμη στους ίδιους τους κατοίκους ως λειτουργικό εργαλείο για την καθημερινότητα και όχι να μείνει απλώς μια ιδέα. Αν όμως στο μέλλον υπάρξει ενδιαφέρον, τα στοιχεία που συγκεντρώνονται θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν συστηματικά από τους αρμόδιους φορείς.

Τι δηλώνει ο πολίτης και γιατί έχει σημασία

Ο πολίτης μπορεί να ανοίξει τον χάρτη και να δει τις δημόσιες αναφορές, ενώ μπορεί επίσης να υποβάλει μια νέα αναφορά επιλέγοντας το σημείο στον χάρτη και την κατηγορία περιστατικού. Η φόρμα υποβολής βασίζεται σε προκαθορισμένες επιλογές και δεν ζητά ελεύθερη περιγραφή, ονόματα ή στοιχεία προσώπων. Σε αυτή τη φάση δεν απαιτείται δημιουργία λογαριασμού ή ταυτοποίηση χρήστη, ώστε η διαδικασία να είναι όσο γίνεται πιο απλή και προσβάσιμη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι αναφορές εμφανίζονται ανεξέλεγκτα, καθώς πριν δημοσιευτούν περνούν από έλεγχο.

Για κάθε αναφορά ζητούνται συγκεκριμένα στοιχεία, ώστε η πληροφορία να μην μένει αόριστη. Η εφαρμογή περιλαμβάνει έξι κατηγορίες περιστατικού: απλή παρουσία αδέσποτου χωρίς ανησυχητική συμπεριφορά, γάβγισμα ή ενόχληση χωρίς προσέγγιση, απειλητική προσέγγιση ή περικύκλωση, καταδίωξη, απόπειρα δαγκώματος χωρίς τραυματισμό, και δάγκωμα ή τραυματισμό. Αυτή η διαβάθμιση είναι σημαντική, γιατί άλλο είναι να δει κάποιος έναν ήρεμο σκύλο στον δρόμο, και άλλο να δηλώσει ότι υπήρξε καταδίωξη, απειλητική προσέγγιση ή τραυματισμός, δηλαδή καταστάσεις που μπορούν να κάνουν έναν πολίτη να φοβάται να περπατήσει, να πάει βόλτα με το παιδί του, να κινηθεί με ποδήλατο ή να περάσει από έναν δρόμο.

Κατά την υποβολή νέας αναφοράς, ο πολίτης επιλέγει κατηγορία περιστατικού, τοποθεσία, ημερομηνία και ώρα, εκτιμώμενο αριθμό σκύλων, και σε περίπτωση που υπήρξε τραυματισμός, πόσο σοβαρός ήταν. Μπορεί επίσης να δηλώσει πρόσθετες συνθήκες, όπως αν το περιστατικό έγινε κοντά σε σχολείο, παιδική χαρά, πλατεία, κάδους, ή αν αφορούσε πεζό, παιδί ή ποδηλάτη.

Οι περισσότερες από αυτές τις συνθήκες μπορούν να εμφανίζονται δημόσια μετά την έγκριση της αναφοράς, ώστε ο πολίτης να καταλαβαίνει καλύτερα το πλαίσιο κάθε περιστατικού. Δεν εμφανίζονται όμως ευαίσθητες πληροφορίες που μπορεί να οδηγήσουν σε στοχοποίηση ζώων, όπως ενδείξεις για θηλυκό με κουτάβια ή σημεία ταΐσματος. Για τον ίδιο λόγο, δεν εμφανίζεται δημόσια λίστα συντεταγμένων ούτε υπάρχει λειτουργία απευθείας πλοήγησης μέσω Google Maps. Ο χάρτης δείχνει το σημείο κάθε αναφοράς, αλλά στόχος είναι η ενημέρωση χωρίς να μετατρέπεται σε μέσο στοχοποίησης.

Η δύναμη βρίσκεται στη συμμετοχή

Η δύναμη του χάρτη είναι οι ίδιοι οι πολίτες. Όσο περισσότεροι κάτοικοι τον χρησιμοποιούν υπεύθυνα, τόσο πιο αξιόπιστη και χρήσιμη γίνεται η εικόνα που σχηματίζεται. Αυτό είναι και το νόημα του crowdsourcing: πολλοί πολίτες συνεισφέρουν επιμέρους πληροφορίες από την καθημερινότητά τους, και όταν αυτές συγκεντρώνονται οργανωμένα, μπορούν να δώσουν καθαρότερη εικόνα από τις συζητήσεις που ανοίγουν κάθε φορά μετά από ένα περιστατικό. Ακόμη και η απλή παρουσία αδέσποτων χωρίς επιθετική συμπεριφορά αποκτά αξία όταν καταγράφεται επανειλημμένα στο ίδιο σημείο ή συνδυάζεται με πιο ανησυχητικά περιστατικά, γιατί βοηθά να εντοπιστούν περιοχές που ίσως χρειάζονται προσοχή πριν υπάρξει μεγαλύτερο πρόβλημα. Αντίστοιχα, οι σοβαρότερες αναφορές βοηθούν να φανεί πού υπάρχει πιο άμεση ανάγκη προσοχής. Ο χάρτης είναι από προεπιλογή κεντραρισμένος στον Αλμυρό, όμως αφορά φυσικά και τα γύρω χωριά και περιοχές.

Πέρα από τις μεμονωμένες αναφορές, η εφαρμογή υπολογίζει και πιθανά hotspots, δηλαδή περιοχές όπου συγκεντρώνονται πολλαπλές αναφορές σε κοντινά σημεία μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Τα hotspots δεν είναι επίσημη διαπίστωση επικινδυνότητας. Είναι ενδείξεις ότι σε μια περιοχή δηλώνονται συχνότερα ή σοβαρότερα περιστατικά και μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη, αναδεικνύοντας επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Ο πολίτης δεν καλείται να χαρακτηρίσει μόνος του μια κατάσταση ως hotspot. Η διαμόρφωση ενός πιθανού hotspot προκύπτει συνολικά από τις αναφορές, με συνεκτίμηση της κατηγορίας περιστατικού, του πόσο κοντά βρίσκονται οι αναφορές χρονικά και γεωγραφικά, του αριθμού σκύλων, της σοβαρότητας τυχόν τραυματισμού και των πρόσθετων συνθηκών. Υπάρχουν επίσης μηχανισμοί περιορισμού διπλών ή καταχρηστικών αναφορών.

Στην πράξη, γονείς που πηγαίνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, ηλικιωμένοι, ποδηλάτες ή εργαζόμενοι που κινούνται νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ μπορούν να συμβουλευτούν τον χάρτη για να δουν αν στη διαδρομή τους έχουν δηλωθεί πρόσφατα περιστατικά καταδίωξης, απειλητικής προσέγγισης ή δαγκώματος. Αν γνωρίζουν ότι σε κάποιο σημείο της διαδρομής τους υπάρχουν επαναλαμβανόμενες πρόσφατες αναφορές, μπορούν να επιλέξουν εναλλακτική διαδρομή όπου είναι εφικτό, να περάσουν με μεγαλύτερη προσοχή, να αποφύγουν τη διέλευση μόνοι ή με παιδιά σε ώρες που δεν υπάρχει κόσμος τριγύρω, ή απλώς να είναι προετοιμασμένοι αντί να βρεθούν προ εκπλήξεως. Ο σκοπός δεν είναι να δημιουργηθεί πανικός, αλλά να υπάρχει ενημέρωση και πρόληψη.

Παράλληλα, ένα τέτοιο εργαλείο μπορεί να είναι χρήσιμο και για όσους ενδιαφέρονται για την προστασία των ίδιων των ζώων. Όταν γνωρίζουμε πού δηλώνονται επαναλαμβανόμενα περιστατικά που προκαλούν ανησυχία στους πολίτες ή πού ένα ζώο μπορεί να κινδυνεύσει να στοχοποιηθεί μετά από τέτοια περιστατικά, μπορεί να υπάρξει πιο έγκαιρη, πιο ψύχραιμη και πιο ανθρώπινη παρέμβαση. Η οργανωμένη καταγραφή βοηθά έτσι όχι μόνο την ασφάλεια των ανθρώπων, αλλά και την αποφυγή κακοποίησης, αυτοδικίας ή ανεξέλεγκτων αντιδράσεων απέναντι στα ζώα.

Με ευθύνη, χωρίς στοχοποίηση

Θέλω να είμαι απολύτως σαφής. Η εφαρμογή δεν δημιουργήθηκε για να στοχοποιήσει ζώα, ούτε για να ενθαρρύνει βλάβη, παρενόχληση, εκδικητικές συμπεριφορές ή αυτοδικία. Κάθε τέτοια χρήση είναι αντίθετη προς τον σκοπό της και καταδικάζεται απερίφραστα. Το πρόβλημα των αδέσποτων δεν λύνεται με βία, φόλες, απειλές ή στοχοποίηση. Λύνεται με πρόληψη, καταγραφή, ευθύνη, οργανωμένες παρεμβάσεις, στειρώσεις, ελέγχους ιδιοκτητών, φιλοζωική ευαισθησία και πραγματική πολιτική βούληση. Αν κάποιος εντοπίσει πιθανή φόλα, ύποπτο δόλωμα, νεκρό ζώο ή ζώο με συμπτώματα δηλητηρίασης, πρέπει να ενημερώσει άμεσα τις αρμόδιες αρχές, την Αστυνομία, τον Δήμο ή κτηνίατρο. Το StraySafe Almyros μπορεί να παρέχει ενημερωτικές οδηγίες πρόληψης, αλλά δεν αποτελεί μηχανισμό άμεσης καταγγελίας ή επέμβασης και δεν υποκαθιστά τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Η εφαρμογή διαθέτει φίλτρα, υπόμνημα και οδηγίες χρήσης, ώστε ο πολίτης να καταλαβαίνει τι βλέπει και πώς να το ερμηνεύει. Στην παρούσα δοκιμαστική φάση, τον έλεγχο των αναφορών τον κάνω εγώ, ως δημιουργός και διαχειριστής της εφαρμογής. Ο έλεγχος δεν επιβεβαιώνει αν κάθε αναφορά είναι αληθής. Αυτό επαφίεται στην υπευθυνότητα των πολιτών που την υποβάλλουν. Πρόκειται για έλεγχο καταλληλότητας για δημόσια εμφάνιση, ώστε να αποφεύγονται εμφανώς άσχετες, διπλές, εκτός σκοπού ή καταχρηστικές υποβολές και να εμφανίζονται στον χάρτη μόνο αναφορές που μπορούν να βοηθήσουν στην ενημέρωση και την πρόληψη.

Η εφαρμογή βρίσκεται ακόμη σε δοκιμαστική μορφή, βελτιώνεται και δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τελικό ή αλάνθαστο σύστημα. Τα δεδομένα που θα εμφανίζονται εξαρτώνται από την ποιότητα των αναφορών. Από τη δική μου πλευρά, συνεισφέρω στο μέτρο που μπορώ, ελπίζοντας η εφαρμογή να αγκαλιαστεί από τους κατοίκους του Αλμυρού και να φανεί χρήσιμη στην πράξη.

Πέρυσι έγραφα ότι η τεχνολογία υπάρχει, οι λύσεις υπάρχουν, και αυτό που λείπει είναι η απόφαση να δράσουμε. Καλώ λοιπόν τους κατοίκους του Αλμυρού και των γύρω περιοχών να δουν τον χάρτη, να διαβάσουν τις οδηγίες και να συνεισφέρουν υπεύθυνα όταν βλέπουν κάτι που αξίζει να δηλωθεί. Ο Αλμυρός δεν έχει την πολυτέλεια να συνηθίσει τον φόβο ως μέρος της καθημερινότητας, ούτε να μετατρέψει ένα υπαρκτό πρόβλημα δημόσιας ασφάλειας σε πεδίο στοχοποίησης ζώων ή ανθρώπων. Το StraySafe Almyros δεν είναι η λύση από μόνο του, αλλά ένα εργαλείο για να αποκτήσουμε πιο καθαρή εικόνα του προβλήματος, να συζητάμε πιο υπεύθυνα, να διεκδικούμε λύσεις πιο οργανωμένα και να κάνουμε τις καθημερινές μας διαδρομές λίγο πιο ασφαλείς.

Ο χάρτης ανοίγει ως ιστοσελίδα από κινητό ή υπολογιστή και μπορεί να αποθηκευτεί στην αρχική οθόνη του κινητού ως εικονίδιο εφαρμογής για εύκολη πρόσβαση.
Δείτε τον χάρτη εδώ: https://straysafe-almyros.web.app