Επίσκεψη στο παλιό Υδραγωγείο Ν. Αγχιάλου: ένα ζωντανό μάθημα ιστορίας και μνήμης

Το υδραγωγείο-δεξαμενή, χτισμένο το 1909, εντυπωσιάζει με την αρχιτεκτονική του: λιθοδομή εξαιρετικής ποιότητας, με άριστα λαξευμένη πέτρα και μεγάλα κομμάτια μαρμάρου, ιδιαίτερα εμφανή στις γωνίες, στη βάση της οροφής  του κτηρίου, στην είσοδο και στα παράθυρα. Στο εσωτερικό του σώζονται δύο μεγάλες πέτρινες δεξαμενές, που μαρτυρούν τη σπουδαιότητα και τη λειτουργικότητα του έργου. Βρίσκεται σε ψηλό σημείο της Νέας Αγχιάλου, δεσπόζοντας πάνω από τον οικισμό.

Ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος προσδίδουν στο μνημείο και οι επιγραφές του. Πάνω από τη θύρα του υδραγωγείου δεσπόζει μαρμάρινη πλάκα, στην οποία αναγράφεται το έτος ίδρυσης και κατασκευής του, 1909, καθώς και ότι το έργο υλοποιήθηκε με τη μέριμνα του Ηλία Λιακόπουλου. Παράλληλα, αριστερά και δεξιά της μαρμάρινης βάσης της οροφής, είναι χαραγμένα πάνω στο μάρμαρο τα ονόματα των μηχανικών που μελέτησαν και σχεδίασαν το έργο: του μηχανικού Εμμανουήλ Κριεζή και του επόπτη μηχανικού Κ.Ν.Κουμουτσόπουλου. Τα στοιχεία αυτά μετατρέπουν το υδραγωγείο όχι μόνο σε τεχνικό έργο μεγάλης αξίας, αλλά και σε ένα αυθεντικό ιστορικό τεκμήριο, που διασώζει τα πρόσωπα και τις συνθήκες μιας κρίσιμης περιόδου για τη Νέα Αγχίαλο.

Για πολλούς μαθητές, η επίσκεψη αποτέλεσε αποκάλυψη, καθώς δεν γνώριζαν την ύπαρξη του μνημείου. Η ευκαιρία ήταν μοναδική, καθώς το υδραγωγείο-δεξαμενή άνοιξε ειδικά για την επίσκεψη, ύστερα από πρωτοβουλία της κυρίας Καρνομπατλόγλου Σουλτάνας, φιλολόγου, συγγραφέα και ερευνήτριας της τοπικής ιστορίας. Κατόπιν δικής της πρωτοβουλίας, ο Διευθυντής της ΔΕΥΑΜΒ, κ.Δημήτριος Κουτσιφέλης, επέτρεψε την πρόσβαση των μαθητών στο εσωτερικό του χώρου.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, οι μαθητές ενημερώθηκαν για τον καθοριστικό ρόλο του υδραγωγείου στις αρχές του 20ού αιώνα. Την ιστορία του υδραγωγείου παρουσίασε στους μαθητές η κα Καρνομπατλόγλου Σουλτάνα, η οποία με γνώση, τεκμηρίωση και εμφανές πάθος για την ιστορία του τόπου ανέδειξε τη σημασία του μνημείου. Όταν το 1908 οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στη Νέα Αγχίαλο, προερχόμενοι από την Αγχίαλο της Βουλγαρίας (σημερινή Πομόριε), αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα υγείας, με κυριότερο την ελονοσία, η οποία είχε προκαλέσει πολλά θύματα. Η κατασκευή του υδραγωγείου έλυσε το κρίσιμο ζήτημα της υδροδότησης, διοχετεύοντας καθαρό νερό σε δημόσιες κρήνες σε διάφορα σημεία του χωριού, πολύ πριν την επέκταση του δικτύου ύδρευσης στα σπίτια.

Ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση προσέδωσε στην επίσκεψη και η παρουσία της κυρίας Μαυρογένη Ρεβέκκας, φιλολόγου και πρώην εκπαιδευτικού του σχολείου, η οποία μοιράστηκε με τους μαθητές προσωπικές μνήμες της από την Αγχίαλο και το υδραγωγείο/δεξαμενή. Οι αναφορές της, βιωματικές και αυθεντικές, ανέδειξαν το μνημείο όχι μόνο ως ιστορικό και τεχνικό έργο, αλλά και ως σημείο αναφοράς της συλλογικής μνήμης του τόπου, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν μέσα από προσωπικές αφηγήσεις.

Ξεχωριστή στιγμή της επίσκεψης αποτέλεσε και η παρουσία του κ. Στέλιου Μουτζούρη, ενός ακόμη ανθρώπου με βαθύ ενδιαφέρον για την ιστορία του τόπου. Ο κ. Μουτζούρης βρέθηκε στον χώρο της δεξαμενής και μοιράστηκε με τους μαθητές μια συγκινητική αφήγηση για τον προπάππο του, τον οποίο αποκαλούσαν «Βρυσά», αποκαλύπτοντας το έργο και το ιδιαίτερο επάγγελμα που ασκούσε – ένα επάγγελμα άρρηκτα συνδεδεμένο με τη διαχείριση του νερού και σήμερα πια χαμένο στον χρόνο. Η προφορική αυτή μαρτυρία πρόσθεσε μια πολύτιμη ανθρώπινη διάσταση στην επίσκεψη, συνδέοντας το μνημείο όχι μόνο με τα γεγονότα της ιστορίας, αλλά και με τις ζωές των ανθρώπων που υπηρέτησαν και στήριξαν τη λειτουργία του.

Τους μαθητές συνόδευσαν στην εκπαιδευτική αυτή επίσκεψη η κα Τριανταφυλλοπούλου Πελαγία, η οποία υλοποιεί περιβαλλοντικό πρόγραμμα με θέμα το νερό, ο κ. Χαριδήμου Δήμος, τεχνολόγος, συνδέοντας ουσιαστικά την επίσκεψη με το μάθημα της Τεχνολογίας, καθώς και η κα Βασιλείου Μάιρα. Παρούσα ήταν και η Διευθύντρια του Γυμνασίου Νέας Αγχιάλου, Καλλιόπη Γουργιώτου, η οποία εντάσσει τη δράση στο πολιτιστικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας που διεξάγει, αναδεικνύοντας τη διαθεματική προσέγγιση της επίσκεψης και τη σύνδεση της σχολικής γνώσης με την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.

Θερμές ευχαριστίες εκφράζει η Διεύθυνση και ο Σύλλογος Διδασκόντων του Γυμνασίου Νέας Αγχιάλου στην κυρία Καρνομπατλόγλου Σουλτάνα για την πρόσκληση, τη μετάδοση των γνώσεών της και το αστείρευτο πάθος της για την τοπική ιστορία, καθώς και για τη βαθιά σύνδεση που αναδεικνύει ανάμεσα στη Νέα Αγχίαλο και την Αγχίαλο της Πομόριε. Ευχαριστίες απευθύνονται επίσης στον Διευθυντή της ΔΕΥΑΜΒ, κ. Δ.Κουτσιφέλη, ο οποίος έδωσε τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφθούν το εσωτερικό του μνημείου.

Η επίσκεψη αυτή ανέδειξε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο την ανάγκη να μεριμνήσει η Πολιτεία για τη διατήρηση, την προστασία, την περίφραξη και την περαιτέρω προβολή του Υδραγωγείου/δεξαμενής Νέας Αγχιάλου. Πρόκειται για ένα μνημείο που δεν αφηγείται μόνο την ιστορία της ύδρευσης, αλλά και την ίδια την ιστορία επιβίωσης και προόδου ενός ολόκληρου τόπου.

Για τους μαθητές, το υδραγωγείο δεν ήταν απλώς ένα παλιό κτήριο· ήταν ένα ζωντανό μάθημα ιστορίας, μνήμης και σεβασμού προς την πολιτιστική μας κληρονομιά.