Εξωτερική Φρουρά Κασσαβέτειας: Ζητούμε την άμεση απομάκρυνση των ανήλικων κρατουμένων 15 έως 18 ετών

Από το Διοικητικό Συμβούλιο Συλλόγου Υπαλλήλων Εξωτερικής Φρούρησης Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Νέων (Ε.Α.Σ.Κ.Ν.) Κασσαβέτειας λάβαμε και δημοσιεουόυμε την ακόλουθη επιστολή σχετικά με τις συνθήκες κράτησης στο συγκεκριμένο κατάστημα, τα συχνά σοβαρά επεισόδια και τη δύσκολη καθημερινότητα του προσωπικού:

Με αφορμή τα σοβαρά επεισόδια που έλαβαν χώρα τη νύχτα της 19^ης.01.2026 στο σωφρονιστικό κατάστημα της Κασσαβέτειας (πυρκαγιά στην πτέρυγα ανηλίκων) και τα οποία δεν αποτελούν μεμονωμένο γεγονός, αλλά προστίθενται σε μία σειρά έκνομων, επικίνδυνων κι επαναλαμβανόμενων περιστατικών, ζητούμε -για άλλη μία φορά-,  την άμεση απομάκρυνση των ανήλικων κρατουμένων ηλικίας 15 έως 18 ετών και τη μεταφορά τους σε άλλο κατάλληλο για τις ανάγκες τους σωφρονιστικό κατάστημα.

Το βιβλίο συμβάντων και η δύσκολη καθημερινότητα του προσωπικού του καταστήματος είναι η αδιάψευστη πραγματικότητα της φυλακής.

Είναι αποδεδειγμένα και παραδεκτά:

• οι συνθήκες διαβίωσης των ανήλικων κρατουμένων όχι μόνο δεν διασφαλίζουν την αξιοπρέπειά τους αλλά την υπονομεύουν κατάφωρα.
• ο υπερπληθυσμός της πτέρυγας ανηλίκων και η επιθετική, βίαιη συμπεριφορά των τελευταίων, σε συνάρτηση με την υποστελέχωση των υπηρεσιών φύλαξης κι εξωτερικής φρούρησης, δυσχεραίνουν το έργο του σωφρονισμού.
• Οι προδιαγραφές ασφάλειας για την επιτέλεση των καθηκόντων των εξωτερικών φρουρών είναι ανύπαρκτες.

Η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη γνωρίζει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε από τον Αύγουστο του 2022, όταν ιδρύθηκε η κλειστή πτέρυγα των ανήλικων κρατουμένων και άρχισαν να φιλοξενούνται οι πρώτοι τρόφιμοι. Σημειώνεται ότι το Σωματείο μας δεν περιορίζεται στην καταγραφή και απαρίθμηση των προβλημάτων, αλλά προτείνει πάντα παρεμβάσεις με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας του καταστήματος.

Ωστόσο, από την πρώτη ενημέρωση της ηγεσίας έχουν περάσει σχεδόν τριάμισι χρόνια άπρακτα. Παρά τις ενδιάμεσες ενημερώσεις μας, οι συνθήκες τόσο των ανήλικων κρατουμένων όσο και του προσωπικού διαρκώς υποβαθμίζονται.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο τελευταίο έγγραφο που αποστείλαμε στο Υπουργείο προειδοποιούμε για την απολύτως βάσιμη πιθανότητα να  θρηνήσουμε νεκρούς κρατουμένους ή υπαλλήλους. Τα επεισόδια της 19^ης.01.2026 επιβεβαιώνουν τους φόβους μας, παρόλο που μη αναστρέψιμες καταστάσεις αποφεύχθηκαν την τελευταία στιγμή χάρη στην άμεση αντίδραση κι επέμβαση των υπαλλήλων της φύλαξης και της εξωτερικής φρούρησης.

Επαναλαμβάνουμε για πολλοστή φορά στην πολιτεία:

1)  Η Εξωτερική Φρουρά επιβλέπει σε σκοπιές τα κλειστά τμήματα της φυλακής: πτέρυγα ενηλίκων, πτέρυγα ανηλίκων ηλικίας 15 έως 18 ετών και εκτελεί τις μεταγωγές κρατουμένων του συνόλου του Καταστήματος για λόγους υγείας ή δικονομικούς, καθώς επίσης φρουρεί τους κρατουμένους του Καταστήματος κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους στο Νοσοκομείο.

Η εργασιακή επιβάρυνση που επήλθε με την παρουσία των ανήλικων κρατουμένων είναι προφανής, καθώς προ της ένταξής τους το 2022 στο κατάστημά μας, ο συνολικός αριθμός των προγραμματισμένων και έκτακτων μεταγωγών δεν ξεπερνούσε τις 300 ανά έτος. Το έτος 2025, ο συνολικός αριθμός των μεταγωγών ανήλθε στις 750 (αλματώδης αύξηση σε ποσοστό 150%).

Αυτό οφείλεται στην αύξηση της πληρότητας σε ποσοστό των συνολικών θέσεων των κρατουμένων από το 31,4% το 2021 στο 114,23% το 2025. Αλλά κυρίως οφείλεται στο ότι πλέον το 33% του συνολικού αριθμού των κρατουμένων του καταστήματος αποτελούν οι ανήλικοι κρατούμενοι, οι οποίοι και είναι δυσκολότερα διαχειρίσιμοι συγκριτικά με τους ενήλικες κρατουμένους.

2)  Η σχέση εξωτερικών φρουρών-κρατουμένων είναι αντιστρόφως ανάλογη. Από το 2021 έως το 2025 υπήρξε υπερτριπλασιασμός του συνολικού αριθμού κρατουμένων, ενώ η δύναμη των υπαλλήλων εξωτερικής φρούρησης παρέμεινε η ίδια (35 εξωτερικοί φρουροί), χωρίς να ανανεωθεί το υφιστάμενο προσωπικό με νέες προσλήψεις σε συνάρτηση με τις αυξημένες τρέχουσες υπηρεσιακές ανάγκες, παρόλο που το 80% των εξωτερικών φρουρών πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν τα επόμενα τρία με έξι έτη και αντιμετωπίζει ήδη εργασιακή εξάντληση λόγω του υψηλού μέσου όρου ηλικίας (55 ετών).

Λόγω της λειψανδρίας και της υποστελέχωσης, γίνεται συχνά η ανάκληση της ημερήσιας ανάπαυσης των συναδέλφων, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η προσωπική και οικογενειακή ζωή τους.

3)  Το Αγροτικό Σωφρονιστικό Κατάστημα Κασσαβέτειας από ενάρξεως ίδρυσής του είχε διαμορφωθεί χωροταξικά με σκοπό να πετύχει την κοινωνική επανένταξη των κρατουμένων μέσω της προσφοράς εργασίας τους στις λειτουργούσες αγροτικές και κτηνοτροφικές μονάδες. Οι ανήλικοι κρατούμενοι αποτελούν ομάδα κρατουμένων με ιδιαίτερο παραβατικό προφίλ (το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτούς νοσούν ψυχιατρικά ή είναι εθισμένοι σε εξαρτησιογόνες ουσίες). Το περιβάλλον της αγροτικής φυλακής είναι απολύτως ασύμβατο με τις πραγματικές ανάγκες των ανήλικων κρατουμένων, απαξιώνοντας εντέλει τον πραγματικό σκοπό της αντεγκληματικής πολιτικής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε κάθε θάλαμο της δυτικής πτέρυγας συσσωρεύονται 15  κρατούμενοι, σε αντίθεση με όσα προβλέπονται στο άρθρο 23 του νέου σωφρονιστικού κώδικα-Ν. 4985/2022 (ΦΕΚ Α 203/27.10.2022), ήτοι κάθε κρατούμενος θα πρέπει να έχει τουλάχιστον 6 τ.μ. προσωπικού χώρου, και με ότι αυτό συνεπάγεται για την εξάπλωση μολυσματικών ασθενειών, όπως έγινε προσφάτως με την εκδήλωση δύο θετικών κρουσμάτων φυματίωσης.

4)  Οι σκοπιές από όπου επιτηρούμε τους ανήλικους είναι παλαιές και πρόχειρες κατασκευές, δεν έχουν το απαιτούμενο ύψος ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτητα του οπτικού πεδίου παρατήρησης, στερούνται πόρτας ασφαλείας, ενώ σε περίπτωση απόπειρας απόδρασης είναι σχεδόν αδύνατη η ρίψη χημικών από τους σκοπούς.

5)  Ανυπαρξία νεκρής ζώνης, η οποία είναι απαραίτητη σε κλειστά σωφρονιστικά καταστήματα, θα διευκόλυνε σημαντικά το έργο μας και πρακτικά θα δυσκόλευε πιθανές απόπειρες απόδρασης.

6)  Η μεγάλη χιλιομετρική απόσταση (30 χιλιόμετρα) του Νοσοκομείου Βόλου, του Κέντρου Ψυχικής Υγείας Βόλου και των Δικαστηρίων Βόλου από την έδρα μας απαιτεί τουλάχιστον 4 ώρες απουσίας ανά μεταγωγή των εξωτερικών φρουρών από το Σωφρονιστικό Κατάστημα, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται η ασφάλεια του Καταστήματος, λόγω της αντικειμενικής αδυναμίας να διεξαχθεί έλεγχος στην τριών χιλιομέτρων εξωτερική περίφραξη, ενώ εγκυμονεί κίνδυνος διάπραξης έκνομων ενεργειών στην κλειστή πτέρυγα των ανήλικων κρατουμένων, όταν οι τελευταίοι αντιλαμβάνονται ότι η παρουσία ενός μόνο σκοπού δεν είναι αρκετή για να εμποδίσει τυχόν σχέδιά τους.

7) Οι ανάγκες για ιατρονοσηλευτική φροντίδα των ανήλικων κρατουμένων μπορούν να εξυπηρετηθούν μόνο μερικώς από τις υφιστάμενες Δομές Υγείας του Νομού Μαγνησίας. Το Νοσοκομείο Βόλου δεν διαθέτει γιατρούς ειδικότητας δερματολογίας και γναθοχειρουργικής, ενώ τελευταία δεν διαθέτει ούτε παιδοψυχίατρο.

Οι εν λόγω ιατρικές ειδικότητες είναι απαραίτητες λόγω των δερματικών νόσων που μεταδίδονται εύκολα σε συνθήκες συνωστισμού, των συμπλοκών που οδηγούν συχνά σε τραυματισμούς στο πρόσωπο, και των ψυχικών διαταραχών που επιτείνονται σε συνθήκες εγκλεισμού.